Srimad Valmiki Ramayana

तदवस्थं समीपस्थो लक्ष्मणं प्रेक्ष्य राघवः ।
भ्रातृस्नेहान्महातेजा विषण्णहृदयो ऽभवत् ॥६-१०१-३७॥
tadavathaṃ samīpasthō lakṣmaṇaṃ prēkṣya rāghavaḥ |
bhrātṛsnēhā nmahātējā viṣaṇṇahṛdayō 'bhavat ॥6-101-37॥
Translation
Seeing Lakshmana in that condition from nearby, the highly radiant Shri Rama became overwhelmed with a dejected heart due to fraternal affection.
हिंदी अनुवाद
लक्ष्मण की उस अवस्था को समीप से देखकर, महातेजस्वी श्री रघुनाथ जी भाई के प्रति स्नेह के कारण अत्यंत दुखी हृदय वाले हो गए।
English Commentary
Shri Rama becoming 'Vishannahridayah' (dejected in heart) reflects His profound fraternal love, which momentarily overshadowed His divine brilliance. Lakshmana was like His very shadow. Seeing Him in this state was more painful for Shri Rama than even the separation from Sita. Here, the Lord's human aspect is revealed in its full sensitivity.
हिंदी टीका
श्री राम का 'विषण्णहृदयः' होना उनके उस अगाध भ्रातृ-प्रेम को दर्शाता है जो उनके ईश्वरीय तेज पर भी क्षण भर के लिए हावी हो गया। लक्ष्मण जी उनके साये के समान थे। उन्हें इस अवस्था में देखना श्री राम के लिए सीता-वियोग से भी अधिक पीड़ादायक था। यहाँ प्रभु का मानवीय पक्ष अपनी सम्पूर्ण संवेदनशीलता के साथ प्रकट हुआ है।