Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 105SHLOKA: 27
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 105

हरीणां चाश्मनिकरैः शरवर्षैश्च राघवात् ।
हन्यमानो दशग्रीवो विघूर्णहृदयो ऽभवत् ॥६-१०५-२७॥

harīṇāṃ cāśmanikaraiḥ śaravarṣaiśca rāghavāt |
hanyamānō daśagrīvō vighūrṇahṛdayō 'bhava t ॥6-105-27॥

Translation

Being struck by the heaps of stones thrown by the monkeys and by the rain of arrows from Shri Rama, the ten-headed Ravana became troubled in heart.

हिंदी अनुवाद

वानरों द्वारा फेकी गई शिलाओं के समूहों और श्री रघुनाथ जी की बाण-वर्षा से मारा जाता हुआ वह दशानन व्याकुल हृदय वाला हो गया।


English Commentary

Ravana was now facing a double onslaught—the physical force of the Vanaras and the divine missile-power of Shri Rama. The phrase 'troubled in heart' ('Vighurnahridayah') reflects his crumbling mental balance and the deep terror setting in. His ego was no longer capable of sustaining him. This depicts unrighteousness being cornered from all sides.

हिंदी टीका

रावण अब दोहरी मार झेल रहा था—वानरों का भौतिक बल और श्री राम का दैवीय अस्त्र-बल। 'विघूर्णहृदयः' शब्द उसके मानसिक संतुलन के बिगड़ने और उसके भीतर व्याप्त हो रहे गहरे भय को प्रकट करता है। उसका अहंकार अब उसे सहारा देने में असमर्थ था। यह अधर्म की उस स्थिति का चित्रण है जहाँ वह सब ओर से घिर चुका है।