Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 105SHLOKA: 3
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 105

बाणधारासहस्रैस्तैः स तोयद इवाम्बरात् ।
राघवं रावणो बाणैस्तटाकमिव पूरयत् ॥६-१०५-३॥

bāṇadhārāsahasraistaiḥ sa toyada ivāmbarāt |
rāghavaṃ rāvaṇo bāṇaistatākamiva pūrayat ॥6-105-3॥

Translation

Just as a cloud rains down from the sky, Ravana covered Shri Rama with thousands of streams of arrows, just as a pond is filled with rainwater.

हिंदी अनुवाद

जैसे आकाश से बादल जल की वर्षा करते हैं, वैसे ही रावण ने हजारों बाणों की धाराओं से श्री रघुनाथ जी को वैसे ही ढक दिया, जैसे कोई वर्षा जल से तालाब को भर देता है।


English Commentary

A beautiful analogy of a cloud ('Toyada') and a pond ('Tataka') is used here to describe the density of Ravana's arrow-fall. Ravana released arrows in such vast numbers that Shri Rama's form began to be obscured. This scene highlights the peak of Ravana's mastery over missiles, as he uses his entire arsenal in a desperate attempt to defeat the Lord.

हिंदी टीका

यहाँ रावण के बाण-वर्षा की सघनता का वर्णन करने के लिए 'तोयद' (बादल) और 'तटाक' (तालाब) की सुंदर उपमा दी गई है। रावण ने इतनी अधिक संख्या में बाण चलाए कि श्री राम का स्वरूप भी ओझल होने लगा। यह दृश्य रावण की अस्त्र-विद्या की पराकाष्ठा को दर्शाता है। वह अपनी सम्पूर्ण युद्ध-सामग्री का प्रयोग श्री राम को परास्त करने के लिए कर रहा था।