Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 108SHLOKA: 16
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 108

रथप्रतिमुखं रामं सायकैरवधूनयत् ।
धर्षणामर्षितो रामो धैर्यं रोषेण लम्भयन् ॥६-१०८-१६॥

rathapratimukhaṃ rāmaṃ sāyakairavadhūnayat |
dharṣaṇāmarṣitō rāmō dhairyaṃ rōṣēṇa lambhayan ॥6-108-16॥

Translation

Ravana struck at Shri Rama, who was in front of his chariot, with many arrows. Incensed by that assault, Shri Rama reinforced His patience with a righteous indignation.

हिंदी अनुवाद

रावण ने अपने रथ के सामने स्थित श्री राम को बाणों से पीड़ित किया। उस आक्रमण से क्रोधित होकर श्री राम ने अपने धैर्य को रोष (सात्विक क्रोध) के साथ जोड़ दिया।


English Commentary

A wonderful balance of 'Dhairya' (fortitude) and 'Rosha' (indignation) is shown here in Shri Rama. The phrase 'Dhairyam Roshena' implies a fury that does not breach codes of conduct. Ravana's assault failed to weaken Shri Rama; instead, it solidified His resolve. He was now prepared for a definitive counter-attack. This represents the protector of Dharma as His compassion transforms into the power of punishment.

हिंदी टीका

यहाँ श्री राम के 'धैर्य' और 'रोष' का अद्भुत संतुलन दिखाया गया है। 'धैर्यं रोषेण' शब्द का अर्थ है वह क्रोध जो मर्यादा न तोड़े। रावण का प्रहार श्री राम को निर्बल नहीं कर सका, बल्कि उनके संकल्प को और अधिक दृढ़ कर दिया। वे अब एक निर्णायक प्रतिघात करने के लिए तैयार थे। यह धर्म के रक्षक का वह स्वरूप है जहाँ करुणा अब दंड-शक्ति में परिवर्तित हो रही है।