Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 11SHLOKA: 7
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 11

रथैश्चातिग्थाः शीघ्रं मत्तैश्च वरवारणैः ।
अनुत्पेतुर्दशग्रीवमाक्रीडद्भिश्च वाजिभिः ॥६-११-७॥

rathaiścātigthāḥ śīghraṃ mattaiśca varavāraṇaiḥ । anutpeturdaśagrīvamākrīḍadbhiśca vājibhiḥ ॥6-11-7॥

Translation

Great chariot-warriors (Atirathas) quickly followed the Ten-necked one on chariots, on intoxicated excellent elephants, and on playful horses.

हिंदी अनुवाद

महारथी (अतिरथी) लोग रथों पर, मतवाले श्रेष्ठ हाथियों पर और उछलते-कूदते (क्रीड़ा करते) घोड़ों पर सवार होकर शीघ्रता से दशग्रीव के पीछे चले।


English Commentary

The Retinue. Ravana is followed by 'Atirathas' (supreme warriors). The lively description of 'akridadbhih vajibhih' (playful horses) adds dynamism to the procession. It's a parade of Lanka's military elite.

हिंदी टीका

अनुचरों की श्रेणी। रावण के पीछे चलने वाले सामान्य सैनिक नहीं, बल्कि 'अतिरथी' (महारथी से भी ऊपर) हैं। हाथी, घोड़े और रथों का यह काफिला रावण की सैन्य शक्ति का प्रदर्शन है।