Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 113SHLOKA: 15
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 113

अवध्यो देवतानां यस्तथा दानवरक्षसाम् ।
हतः सो ऽयं रणे शेते मानुषेण पदातिना ॥६-११३-१५॥

avadhyo devatānāṃ yastathā dānavarakṣasām |
hataḥ so 'yaṃ raṇe śete mānuṣeṇa padātinā ॥6-113-15॥

Translation

He who was unslayable by Gods, Danavas, and Rakshasas, lies here on the ground, killed in battle by a human on foot.

हिंदी अनुवाद

जो देवताओं, दानवों और राक्षसों के लिए भी अवध्य (जिसे मारा न जा सके) था, वही आज युद्ध में एक पैदल चलने वाले मनुष्य (श्री राम) द्वारा मारा जाकर भूमि पर पड़ा है।


English Commentary

Ravana possessed chariots and a vast army, whereas Shri Rama fought 'on foot' (for a significant part of the battle). This verse establishes the superiority of 'Dharma' and 'Truth' over physical weapons and material resources. The fall of an 'invincible' demon at the hands of a seemingly ordinary human was beyond imagination for the residents of Lanka.

हिंदी टीका

रावण के पास रथ और विशाल सेना थी, जबकि श्री राम 'पदाति' (पैदल) होकर लड़ रहे थे (युद्ध के अधिकांश भाग में)। यह श्लोक अस्त्र-शस्त्र और भौतिक साधनों की तुलना में 'धर्म' और 'सत्य' के बल की श्रेष्ठता को सिद्ध करता है। एक अजेय असुर का एक साधारण दिखने वाले मनुष्य के हाथों पतन लंका के लिए अकल्पनीय था।