Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 114SHLOKA: 78
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 114

विभीषणेनाभिहितं न कृतं हेतुमत्त्वया ।
मारीचकुम्भकर्णाभ्यां वाक्यं मम पितुस्तदा ॥६-११४-७८॥

vibhīṣaṇenābhihitaṃ na kṛtaṃ hetumattvayā |
mārīcakumbhakarṇābhyāṃ vākyaṃ mama pitustadā ॥6-114-78॥

Translation

"You did not act upon the reasoned advice given by Vibhishana, nor the words of Maricha, Kumbhakarna, and my father (Maya) at that time."

हिंदी अनुवाद

विभीषण द्वारा कही गई तर्कपूर्ण बात तुमने नहीं मानी। मारीच, कुम्भकर्ण और मेरे पिता (मयदानव) द्वारा कहे गए वचनों को भी तुमने नहीं सुना।


English Commentary

Mandodari catalogues the list of counselors Ravana ignored: Vibhishana, Maricha, Kumbhakarna, and her own father, Maya. By listing them, she emphasizes that Ravana had ample warning from diverse sources—family, elders, and ministers—but chose to disregard them all to his own peril.

हिंदी टीका

मंदोदरी उन सभी की सूची बनाती है जिन्होंने रावण को रोकने का प्रयास किया था—विभीषण, मारीच, कुम्भकर्ण और स्वयं उसके पिता मयदानव। इन सबका उल्लेख करके वह यह सिद्ध करती है कि रावण का विनाश अज्ञानता के कारण नहीं, बल्कि जानबूझकर की गई अवहेलना के कारण हुआ।