Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 114SHLOKA: 81
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 114

महावीर्यस्य दक्षस्य संयुगेष्वपलायिनः ।
यातुधानस्य दौहित्र किं च मां नाभ्युदीक्षसे ॥६-११४-८१॥

mahāvīryasya dakṣasya saṃyugeṣvapalāyinaḥ |
yātudhānasya dauhitra kiṃ ca māṃ nābhyudīkṣase ॥6-114-81॥

Translation

"O grandson of the Yatudhana (Sumali), who was of great prowess, skilled, and never fled from battles! Why do you not look at me?"

हिंदी अनुवाद

हे महावीर्यवान, कुशल और युद्धों से कभी न भागने वाले यातुधान (सुमाली) के दोहित्र (नाती)! तुम मेरी ओर देखते क्यों नहीं हो?


English Commentary

Mandodari invokes Ravana's lineage, calling him the grandson of Sumali ('Yatudhana'), a renowned warrior who never retreated. By reminding him of his heritage and bravery, she tries to rouse him, highlighting the stark contrast between his dynamic past and his motionless present.

हिंदी टीका

मंदोदरी रावण के उच्च कुल और उसके नाना सुमाली के पराक्रम का स्मरण कराती है। वह उसे 'युद्धों से न भागने वाला' कहकर उसकी वीरता की प्रशंसा करती है। वह चाहती है कि रावण अपनी आँखें खोले। यह संबोधन उसके गौरवशाली अतीत और वर्तमान जड़ता के बीच के अंतर को रेखांकित करता है।