Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 114SHLOKA: 94
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 114

रामस्यैवानुवृत्त्यर्थमुत्तरं प्रत्यभाषत ।
त्यक्तधर्मव्रतं क्रूरं नृशंसमनृतं तथा ॥६-११४-९४॥

rāmasyaivānuvṛttyarthamuttaraṃ pratyabhāṣata |
tyaktadharmavrataṃ krūraṃ nṛśaṃsamanṛtaṃ tathā ॥6-114-94॥

Translation

To clarify his stance regarding Shri Rama's order, he replied: "One who had abandoned righteousness and vows, who was cruel, ruthless, and untruthful..."

हिंदी अनुवाद

श्री राम की आज्ञा के पालन के विषय में ही (अपने मन की बात स्पष्ट करने के लिए) उन्होंने उत्तर दिया—'जिसने धर्म और व्रत को त्याग दिया था, जो क्रूर, नृशंस और झूठा था...'


English Commentary

Vibhishana lists Ravana's disqualifications for a respectful funeral. Ravana was a violator of dharma ('tyaktadharmavrataṃ'), cruel ('krūraṃ'), and a liar ('anṛtaṃ'). Vibhishana argues from a standpoint of strict moral judgment, believing that rites are reserved for the righteous.

हिंदी टीका

विभीषण रावण के दोष गिनाते हैं। रावण ने 'धर्म' त्याग दिया था, वह 'क्रूर' और 'अनृत' (झूठा) था। विभीषण का तर्क है कि ऐसे पापी व्यक्ति का संस्कार करना धर्म के विरुद्ध हो सकता है। यह विभीषण की नैतिक दुविधा है।