Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 114SHLOKA: 95
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 114

नाहमर्होऽस्मि संकर्तुं परदाराभिमर्शिनम् ।
भ्रातृरूपो हि मे शत्रुरेष स्वार्थहिते रतः ॥६-११४-९५॥

nāhamarho'smi saṃkartuṃ paradārābhimarśinam |
bhrātṛrūpo hi me śatrureṣa svārthahite rataḥ ॥6-114-95॥

Translation

"I am not fit to perform the rites for one who touched others' wives. He was indeed an enemy in the guise of a brother, intent only on his own selfish interests."

हिंदी अनुवाद

...तथा जो परायी स्त्रियों का स्पर्श (अपहरण) करने वाला था, उसका संस्कार करने योग्य मैं नहीं हूँ। यह मेरे भाई के रूप में मेरा शत्रु ही था, जो केवल अपने स्वार्थ में लगा रहता था।'


English Commentary

Vibhishana refuses to perform the rites ('nāhamarho'smi saṃkartuṃ'). He cites Ravana's worst sin: violating other men's wives. He concludes that Ravana was a 'brother in form only' but an enemy in reality, driven by selfishness ('svārthahite rataḥ').

हिंदी टीका

विभीषण का सबसे बड़ा आक्षेप है 'परदाराभिमर्शिनम्' (परायी स्त्री का स्पर्श करने वाला)। वह रावण को 'भ्रातृरूपो शत्रुः' (भाई के रूप में शत्रु) मानते हैं। उनका मानना है कि भाई होने का अधिकार रावण ने अपने कर्मों से खो दिया है।