Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 117SHLOKA: 34
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 117

सा वस्त्रसंरुद्धमुखी लज्जया जनसंसदि ।
रुगेदामाद्य भर्तारमार्यपुत्रेति भाषिणी ॥६-११७-३४॥

sā vastrasaṃruddhamukhī lajjayā janasaṃsadi |
rudantī varadārohyā bhartāramidamaravīt ॥6-117-34॥

Translation

Covering her face with her garment out of shame in that assembly of people, weeping, she of beautiful hips spoke to her husband: "O Aryaputra (Noble Son)."

हिंदी अनुवाद

जनसमूह (संसद) के बीच लज्जा से अपने मुख को वस्त्र से ढककर रोती हुई, उस सुंदर आरोह (कमर) वाली (सीता) ने अपने पति से 'हे आर्यपुत्र' यह (शब्द) कहा।


English Commentary

Overwhelmed by the crowd ('janasaṃsadi'), Sita veils her face. Her weeping signifies her emotional turmoil. Addressing Shri Rama as 'Aryaputra' affirms her unshaken respect for him despite the humiliating circumstances.

हिंदी टीका

सीताजी ने लज्जावश घूंघट कर लिया है ('वस्त्रसंरुद्धमुखी')। वे रो रही हैं। उनके मुख से पहला शब्द निकला—'आर्यपुत्र' (श्रेष्ठ पुरुष)। यह संबोधन उनके सम्मान और प्रेम को दर्शाता है, चाहे श्री राम का व्यवहार कैसा भी हो। (मूल श्लोक में 'रुगेदामाद्य' जैसा कुछ पाठ था जो अशुद्ध लग रहा था, संदर्भानुसार 'रुदन्ती... अब्रवीत्' का अर्थ लिया गया है)।