Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 119SHLOKA: 14
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 119

त्वया तु नरशार्दूल क्रोधमेवानुवर्तता ।
लघुनेव मनुष्येण स्त्रीत्वमेव पुरस्कृतम् ॥६-११९-१४॥

tvayā tu naraśārdūla krodhamēvānuvartatā |
laghunēva manuṣyēṇa strītvamēva puraskṛtam ॥6-119-14॥

Translation

O tiger among men! Yielding to anger, You have behaved like an ordinary, petty man, prioritizing the perceived general failings of womankind.

हिंदी अनुवाद

हे पुरुष-सिंह! आपने क्रोध के वशीभूत होकर एक ओछे (लघु) मनुष्य की भाँति केवल 'स्त्री जाति' के सामान्य दोषों को ही प्रधानता दी है।


English Commentary

This is Sita's sharpest critique of Shri Rama. While calling Him 'Narashardula' (the best of men), she characterizes His current behavior as that of a 'petty man' ('Laghuna manushyena'). She argues that Shri Rama failed to see her as a 'distinct individual' and instead judged her based on 'general gender-based' suspicions, which is an injustice.

हिंदी टीका

यह श्री राम पर सीता जी का सबसे तीखा प्रहार है। वे उन्हें 'नरशार्दूल' (पुरुषों में श्रेष्ठ) कहते हुए भी उनके वर्तमान व्यवहार को 'लघु मनुष्य' (ओछा आदमी) जैसा बता रही हैं। वे कहना चाहती हैं कि श्री राम ने सीता को एक 'विशिष्ट व्यक्तित्व' के रूप में नहीं, बल्कि केवल एक 'साधारण स्त्री' के रूप में देखा, जो उनके साथ अन्याय है।