Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 123SHLOKA: 4
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 123

यदि प्रीतिः समुत्पन्ना मयि सर्वसुरेश्वर ।
वक्ष्यामि कुरु ते सत्यं वचनं वदतां वर ॥६-१२३-४॥

yadi prītiḥ samutpannā mayi sarvasureśvara |
vakṣyāmi kuru te satyaṃ vacanaṃ vadatāṃ vara ॥6-123-4॥

Translation

O Lord of all Gods! O Best among Speakers! If affection has arisen in you towards me, then please make true the words I am about to speak.

हिंदी अनुवाद

हे सर्वसुरेश्वर! हे वक्ताओं में श्रेष्ठ! यदि मेरे प्रति आपके मन में प्रीति उत्पन्न हुई है, तो मैं जो कहूँगा, अपने उस वचन को आप सत्य (पूरा) करें।


English Commentary

Shri Rama prefaces his request with polite formality, addressing Indra as 'Sarvasureshwara' (Lord of all Devas) and 'Vadatam Vara' (Best among the eloquent). He essentially seeks a binding commitment ('make your words true') before revealing his wish. This is significant because Shri Rama is about to ask for something that defies natural laws (reversing death), and he appeals to Indra's affection ('preeti') as the basis for granting this extraordinary request.

हिंदी टीका

वरदान मांगने से पहले श्री राम इन्द्र को 'वदतां वर' (बोलने वालों में श्रेष्ठ) कहकर सम्मानित करते हैं। वे इन्द्र के स्नेह (प्रीति) को आधार बनाकर अपनी बात रखते हैं। 'कुरु ते सत्यं वचनं' का अर्थ है कि मेरी मांग को पूरा करके अपने वचन की लाज रखें। यह श्री राम की वाकपटुता है; वे जानते हैं कि वे जो मांगने जा रहे हैं (मृतकों का पुनर्जीवन) वह असंभव जैसा है, इसलिए वे पहले ही इन्द्र से वचनबद्ध होने का आग्रह कर रहे हैं।