Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 125SHLOKA: 16
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 125

किष्किन्धां प्रति याह्याशु स्वसैन्येनाभिसंवृतः ।
स्वराज्ये वस लङ्कायां मया दत्ते विभीषण ॥६-१२५-१६॥

kiṣkindhāṃ prati yāhyāśu svasainyenābhisaṃvṛtaḥ |
svarājye vasa laṅkāyāṃ mayā datte vibhīṣaṇa ॥6-125-16॥

Translation

(O Sugriva!) Go quickly to Kishkindha surrounded by your army. And O Vibhishana! Live in your kingdom Lanka, given by me.

हिंदी अनुवाद

(हे सुग्रीव!) अपनी सेना के साथ शीघ्र किष्किन्धा को जाओ। और हे विभीषण! तुम मेरे द्वारा दिए गए अपने राज्य लंका में निवास करो।


English Commentary

Shri Rama reinstates both kings in their respective realms. The phrase 'maya datte' (given by me) lends legitimacy to Vibhishana's rule. Shri Rama ensures that there is no ambiguity regarding sovereignty in Lanka or Kishkindha after his departure. This displays Shri Rama's political foresight.

हिंदी टीका

श्री राम दोनों राजाओं को उनके राज्यों में प्रतिष्ठित करते हैं। 'मया दत्ते' (मेरे द्वारा दिए गए) वाक्यांश विभीषण के राज्याधिकार को वैधता (legitimacy) प्रदान करता है। श्री राम यह सुनिश्चित कर रहे हैं कि उनके जाने के बाद लंका या किष्किन्धा में सत्ता को लेकर कोई भ्रम न रहे। यह श्री राम की राजनीतिक दूरदर्शिता है।