Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 13SHLOKA: 1
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 13

रावणम् क्रुद्धमाज्ञाय महापार्श्वो महाबलः ।
मुहूर्त मनुसम्चिन्त्य प्राञ्जलिर्वाक्य मब्रवीत् ॥६-१३-१॥

rāvaṇaṃ kruddhamājñāya mahāpārśvo mahābalaḥ । muhūrtamanusaṃcintya prāñjalirvākyamabravīt ॥6-13-1॥

Translation

Realizing that Ravana was angry, the mighty Mahaparshva, having reflected for a moment, spoke these words with folded hands.

हिंदी अनुवाद

रावण को क्रोधित जानकर, महाबली महापार्श्व ने एक मुहूर्त तक विचार करके, हाथ जोड़कर यह वचन कहा।


English Commentary

The thirteenth canto opens with Mahaparshva seizing the moment. Sensing Ravana's frustration ('kruddham'), he calculates his response ('anusancintya') to align perfectly with his master's dark desires. His posture is submissive ('pranjali'), but his advice will be aggressive.

हिंदी टीका

तेरहवां सर्ग महापार्श्व के दुस्साहसपूर्ण प्रस्ताव से शुरू होता है। रावण की हताशा और क्रोध को देखकर, महापार्श्व उसे खुश करने का प्रयास करता है। वह 'मुहूर्तम् अनुसंचिन्त्य' (थोड़ी देर सोचकर) बोलता है, जिसका अर्थ है कि वह सावधानी से शब्दों का चयन कर रहा है ताकि रावण का अहंकार संतुष्ट हो सके।