Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 14SHLOKA: 9
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 14

प्रहस्तवाक्यम् त्वहितम् निशम्य ।
विभीषणो राजहितानुकाङिक्षी ।
ततो महार्थम् वचनम् बभाषे ।
धर्मार्थकामेषु निविष्टबुद्धिः ॥६-१४-९॥

prahastavākyaṃ tvahitaṃ niśamya vibhīṣaṇo rājahitānukāṅkṣī । tato mahārthaṃ vacanaṃ babhāṣe dharmārthakāmeṣu niviṣṭabuddhiḥ ॥6-14-9॥

Translation

Hearing Prahasta's harmful words, Vibhishana, wishing for the King's welfare and having his intellect fixed on Dharma, Artha, and Kama, spoke words of great import.

हिंदी अनुवाद

प्रहस्त के अहितकारी वचन सुनकर, राजा का हित चाहने वाले और धर्म-अर्थ-काम में बुद्धि रखने वाले विभीषण ने तब महान अर्थ वाला वचन कहा।


English Commentary

Vibhishana's rejoinder. He identifies Prahasta's bravado as 'ahitam' (harmful). Motivated by genuine concern for the state ('rajahita'), Vibhishana prepares to dismantle Prahasta's arguments with logic rooted in the Trivarga.

हिंदी टीका

विभीषण का प्रत्युत्तर। प्रहस्त की बातें सुनने में वीरतापूर्ण थीं, लेकिन वास्तव में 'अहित' (हानिकारक) थीं। विभीषण, जो सच्चा हितेषी है, चुप नहीं रहता। वह फिर से 'महार्थ' (Deeply meaningful) बात कहता है।