Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 19SHLOKA: 2
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 19

स तु रामस्य धर्मात्मा निपपात विभीषणः ।
पादयोः शरणान्वेषी चतुर्भिः सह राक्षसैः ॥६-१९-२॥

khātpapātāvanīṃ hṛṣṭo bhaktairanucaraiḥ saha । sa tu rāmasya dharmātmā nipapāta vibhīṣaṇaḥ ॥6-19-2॥

Translation

...descended joyfully from the sky to the earth along with his devoted followers. That righteous Vibhishana fell (at the feet) of Shri Rama.

हिंदी अनुवाद

...अपने भक्त अनुचरों के साथ आकाश (खात्) से हर्षित होकर पृथ्वी पर उतरे। वह धर्मात्मा विभीषण श्री राम के चरणों में गिर पड़े।


English Commentary

Vibhishana's descent ('nipapata') symbolizes total surrender. Leaving the sky (symbolizing Ravana's dominion/ego) for the earth (Shri Rama's refuge) marks his spiritual transition. The word 'hrishto' (joyful) indicates the immense relief and spiritual satisfaction he feels upon being accepted.

हिंदी टीका

विभीषण का 'निपपात' (गिरना) पूर्ण समर्पण का प्रतीक है। वे आकाश (जो रावण के अहंकार और शक्ति का प्रतीक था) को छोड़कर पृथ्वी (श्री राम की शरण) पर आते हैं। 'हृष्टो' (हर्षित) शब्द बताता है कि श्री राम की शरण पाकर उन्हें कितनी मानसिक शांति मिली है।