Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 2SHLOKA: 8
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 2

एषाम् हर्षेण जानामि तर्कश्चापि दृढो मम ।
विक्रमेण समानेष्ये सीताम् हत्वा यथा रिपुम् ॥६-२-८॥

eṣāṃ harṣeṇa jānāmi tarkaścāsti dṛḍho mama । vikrameṇa samāneṣye sītāṃ hatvā yathā ripum ॥6-2-8॥

Translation

Seeing their joy, I know this, and my inference is firm: by valor, I shall kill the enemy and bring back Sita.

हिंदी अनुवाद

इनके हर्ष (उत्साह) को देखकर मैं यह जानता हूँ और मेरा यह तर्क (अनुमान) दृढ़ है कि हम पराक्रम के द्वारा शत्रु को मारकर सीता को वैसे ही ले आएंगे (जैसे कोई अपनी खोई वस्तु लाता है)।


English Commentary

Sugriva relies on 'Tarka' (logic/inference) based on observable data—the 'Harsha' (joy/enthusiasm) of the troops. In military strategy, high morale is a predictor of success. Sugriva asserts his confidence not as blind faith but as a calculated deduction that valor ('vikrama') will inevitably lead to Sita's rescue.

हिंदी टीका

सुग्रीव यहाँ एक सेनापति की दृष्टि से बोल रहे हैं। सैनिकों का 'हर्ष' (Morale) जीत का सबसे बड़ा संकेत होता है। सुग्रीव केवल आशावादी नहीं हैं, उनका 'तर्क' (Logic/Inference) दृढ़ है। वे परिणाम की घोषणा पहले ही कर देते हैं। यहाँ 'यथा' शब्द का प्रयोग संभवतः किसी पूर्व दृष्टान्त या निश्चितता को इंगित करता है।