Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 25SHLOKA: 15
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 25

तिष्ठेद्वानरवाहिन्या वानरौघसमावृतः ।
आशिर्तो दक्षिणम् पार्श्वमृषभो नाम वानरः ॥६-२५-१५॥

laṅkāyāḥ samanuprāptau cārau parapuraṃjaya |
tau dṛṣṭvā vyathitau rāmaṃ nirāśau jīvite tadā ॥6-25-15॥

Translation

'O Conqueror of enemy cities, they have arrived from Lanka as spies.' Seeing Shri Rama, they became distressed and lost hope for their lives.

हिंदी अनुवाद

'हे शत्रु-नगरों को जीतने वाले (श्री राम)! ये लंका से आए हुए गुप्तचर (चार) हैं।' श्री राम को देखकर वे दोनों (राक्षस) व्यथित हो गए और जीवन से निराश हो गए।


English Commentary

Spies typically face summary execution upon capture. Their despair (nirashau) reflects this expectation. Addressing Shri Rama as 'Conqueror of enemy cities' subtly reinforces the futility of their mission against such a warrior.

हिंदी टीका

पकड़े जाने पर गुप्तचरों का डरना स्वाभाविक है, क्योंकि युद्ध के नियमों के अनुसार जासूसों को मृत्युदंड दिया जाता है। श्री राम का 'परपुरंजय' विशेषण उनके विजयी स्वभाव को इंगित करता है, जिससे शत्रु और भी डर गए।