Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 31SHLOKA: 32
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 31

परितो रुधिरोद्गारी क्षितौ निपातिताङ्गदः ।
हरयो मथिता नागै रथजातैस्तथापरे ॥६-३१-३२॥

parito rudhirodgārī kṣitau nipātitāṅgadaḥ |
harayo mathitā nāgai rathajātaistathāpare ॥6-31-32॥

Translation

'Angada lies on the ground, vomiting blood all around. Other monkeys were crushed by elephants and chariots.'

हिंदी अनुवाद

अंगद धरती पर गिर पड़े हैं और चारों ओर खून की उल्टियां कर रहे हैं। दूसरे वानर हाथियों और रथों द्वारा कुचल दिए गए हैं।


English Commentary

The imagery of Angada vomiting blood is visceral. The description of the general army being 'churned' or crushed ('mathita') by heavy war machines (elephants/chariots) conveys total domination.

हिंदी टीका

अंगद का 'रक्त वमन' (खून की उल्टी) करना एक अत्यंत दर्दनाक दृश्य है। शेष सेना को हाथियों और रथों के नीचे रौंद दिया गया ('मथिता'), जो भगदड़ और एकतरफा संहार का चित्र प्रस्तुत करता है।