Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 32SHLOKA: 10
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 32

दुःखाद्दुःखं प्रपन्नाया मग्नायाः शोकसागरे ।
यो हि मामुद्यतस्त्रातुं सोऽपि त्वं विनिपातिताः ॥६-३२-१०॥

duḥkhādduḥkhaṃ prapannāyā magnāyāḥ śokasāgare |
yo hi māmudyatastrātuṃ so'pi tvaṃ vinipātitāḥ ॥6-32-10॥

Translation

'I who have fallen from one sorrow to another and am drowned in an ocean of grief—even you, who were striving to rescue me, have been struck down.'

हिंदी अनुवाद

'मैं एक दुख से दूसरे दुख को प्राप्त हो रही थी और शोक के सागर में डूबी थी। जो मुझे बचाने के लिए उद्यत (तैयार) थे, वे आप भी मारे गए।'


English Commentary

Sita describes her life as a cascade of sorrows (dukhat duhkham prapannaya). Shri Rama was her sole beacon of hope, the one udyatah tratum (ready/striving to save her). His death signifies the extinguishing of all hope. The tragedy is compounded because the savior himself has fallen, leaving the victim utterly defenseless in the ocean of grief.

हिंदी टीका

सीता अपनी निरंतर पीड़ा का वर्णन करती हैं—वनवास, अपहरण, और अब अशोक वाटिका का कारावास। श्री राम ही उनकी एकमात्र आशा (उद्यतः त्रातुम्) थे। अब उस आशा का भी अंत हो गया है। रक्षक का ही भक्षक बन जाना (मृत्यु द्वारा) सीता के लिए 'शोकसागर' में डूबने जैसा है जहाँ अब कोई किनारा नहीं बचा।