Srimad Valmiki Ramayana

नूनमस्ति महाराज राजभावात्क्षमान्वितम् ।
किंचिदात्ययिकं कार्यं तेषां त्वं दर्शनं कुरु ॥६-३२-३७॥
nūnamasti mahārāja rājabhāvātkṣamānvitam |
kiṃcidātyayikaṃ kāryaṃ teṣāṃ tvaṃ darśanaṃ kuru ॥6-32-37॥
Translation
'Surely there is some urgent work, O Great King! Being gracious by virtue of your royal nature, please grant them an audience.'
हिंदी अनुवाद
'हे महाराज! राजधर्म (राजभाव) के अनुसार क्षमा करते हुए (मेरी धृष्टता को), निश्चय ही कोई अत्यंत जरूरी (आत्ययिक) कार्य है, अतः आप उन्हें दर्शन दीजिए।'
English Commentary
The messenger emphasizes urgency (atyayikam karyam). He apologizes for the intrusion, appealing to Ravana's rajabhava (royal nature/duty). In statecraft, atyayika implies a crisis that cannot wait—likely Shri Rama's army breaching defenses. The messenger essentially begs Ravana to prioritize the war over his obsession with Sita.
हिंदी टीका
दूत डरते-डरते जोर देता है। वह इसे 'आत्ययिकं कार्यं' (Emergency/Urgent work) कहता है। वह रावण से 'क्षमा' मांगता है कि उसने सीता के साथ एकांत में विघ्न डाला। यह दर्शाता है कि रावण का स्वभाव कितना भयानक था कि आवश्यक संदेश देने में भी दूत को प्राणों का भय था।