Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 32SHLOKA: 6
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 32

एवमुक्त्वा तु वैदेही वेपमाना तपस्विनी ।
जगाम जगतीं बाला छिन्ना तु कदली यथा ॥६-३२-६॥

evamuktvā tu vaidehī vepamānā tapasvinī |
jagāma jagatīṃ bālā chinnā tu kadalī yathā ॥6-32-6॥

Translation

Having spoken thus, the trembling ascetic lady (Sita), the young woman, fell to the ground like a plantain (banana) tree that has been cut down.

हिंदी अनुवाद

ऐसा कहकर, कांपती हुई (वेपमाना) वह तपस्विनी और बाला (सीता) कटी हुई केले की धड़ (कदली) के समान पृथ्वी पर गिर पड़ीं।


English Commentary

The intensity of grief causes a physical collapse. Valmiki uses the metaphor of a chinna kadali (a cut plantain/banana tree) to describe her fall, a classic simile for grace and fragility in Indian poetics. She is described as tapasvini (one undergoing hardship) and bala (young/innocent), highlighting the contrast between her delicate nature and the brutal trauma she is enduring.

हिंदी टीका

दुख का वेग इतना तीव्र था कि सीता चेतना खो बैठीं। वाल्मीकि जी ने यहाँ तीन विशेषण प्रयोग किए हैं: 'वैदेही' (विदेह राज की पुत्री, जो कोमल हैं), 'तपस्विनी' (दुख सहने वाली), और 'बाला' (सुकुमार युवती)। उनका गिरना 'छिन्ना कदली' (कटे हुए केले के पेड़) के समान बताया गया है, जो साहित्य में अत्यंत सुकुमारता और असहायता का प्रतीक है।