Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 4SHLOKA: 25
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 4

शतैः शतसहस्रैश्च कोटिभिर्युतैरपि ।
वारणाभैश्च हरिभिर्ययौ परिवृतस्तदा ॥६-४-२५॥

śataiḥ śatasahasraiśca koṭibhiryutairapi । vāraṇābhaiśca haribhiryayau parivṛtastadā ॥6-4-25॥

Translation

At that time, he marched surrounded by monkeys resembling elephants, numbering in hundreds, hundreds of thousands, crores, and multitudes.

हिंदी अनुवाद

उस समय वे (श्री राम) हाथियों के समान विशालकाय, सैकड़ों, लाख, करोड़ और यूथ (असंख्य) वानरों से घिरे हुए चले।


English Commentary

Description of the sheer scale of the army. Terms like 'koti' (ten million) imply an uncountable force. Comparing the monkeys to elephants ('varanabhai') emphasizes their physical bulk and power.

हिंदी टीका

सेना की विशालता का वर्णन। संख्याएँ (शत, कोटि) अतिशयोक्तिपूर्ण हो सकती हैं, लेकिन वे एक 'विशाल जनसमूह' (Massive Horde) का संकेत देती हैं। वानरों की तुलना हाथियों ('वारणाभैः') से की गई है, जो उनकी शक्ति को दर्शाता है।