Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 4SHLOKA: 60
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 4

छादयन्ती ययौ भीमा द्यामिवाम्बुदसन्ततिः ।
उत्तरन्त्यां च सेनायां सततं बहुयोजनम् ॥६-४-६०॥

chādayantī yayau bhīmā dyāmivāmbudasantatiḥ । uttarantyāṃ ca senāyāṃ satataṃ bahuyojanam ॥6-4-60॥

Translation

The terrible army marched covering the sky like a mass of clouds. The army kept crossing (terrain) continuously for many Yojanas.

हिंदी अनुवाद

वह भयानक सेना आकाश को मेघ-माला (बादलों की पंक्ति) की तरह ढकती हुई जा रही थी। वह सेना लगातार कई योजन तक (नदियों/पर्वतों को) पार करती रही।


English Commentary

Simile of clouds ('ambudasantati'). The marching mass resembles storm clouds moving across the landscape. They cover vast distances ('bahuyojanam') relentlessly.

हिंदी टीका

उपमा: मेघ-माला। वानरों के विभिन्न रंग (भूरे, काले, सुनहरे) बादलों जैसे लगते हैं। 'सततम्' (लगातार) शब्द उनके अथक परिश्रम को दर्शाता है।