Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 40SHLOKA: 12
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 40

समीक्ष्य तूर्णमायान्तमाभाषे निशाचरः ।
सुग्रीवस्त्वं परोक्षं मे हीनग्रीवो भविष्यसि ॥६-४०-१२॥

samīkṣya tūrṇamāyāntamābhāṣe niśācaraḥ |
sugrīvastvaṃ parokṣaṃ me hīnagrīvo bhaviṣyasi ॥6-40-12॥

Translation

Seeing him (Sugriva) approaching swiftly, the night-stalker (Ravana) said: You were 'Sugriva' (one with a beautiful neck) as long as you were away from my sight; now you shall become 'Hinagriva' (one with a severed neck).

हिंदी अनुवाद

उसे (सुग्रीव को) अपनी ओर तेजी से आते देख वह निशाचर (रावण) बोला—तुम अब तक मेरी आँखों से ओझल थे (इसलिए सुग्रीव यानी सुंदर ग्रीवा वाले हो), अब तुम 'हीनग्रीव' (कटी हुई गर्दन वाले) हो जाओगे।


English Commentary

Ravana engages in a grim wordplay on Sugriva's name. While 'Sugriva' means one with a beautiful neck, Ravana threatens to make him 'Hinagriva' (neck-less/beheaded). This retort showcases Ravana’s arrogance and his habitual tendency to belittle his opponents. Instead of acknowledging Sugriva's bravery, he resorts to threats, reflecting his dark and predatory nature.

हिंदी टीका

रावण यहाँ सुग्रीव के नाम पर शब्द-क्रीड़ा (Pun) कर रहा है। 'सुग्रीव' का अर्थ है 'सुन्दर गर्दन वाला', और रावण उसे मारकर 'हीनग्रीव' करने की धमकी देता है। यह रावण के आत्मविश्वास और क्रूरता को दर्शाता है। वह सुग्रीव की वीरता से प्रभावित होने के स्थान पर उनका अपमान करने का प्रयास करता है, जो उसके विनाशकारी अहंकार का लक्षण है।