Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 40SHLOKA: 28
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 40

उत्पपात तदाकाशं जितकाशी जितक्लमः ।
रावणः स्थित एवात्र हरिराजेन वञ्चितः ॥६-४०-२८॥

utpapāta tadākāśaṃ jitakāśī jitaklamaḥ |
rāvaṇaḥ sthita evātra harirājena vañcitaḥ ॥6-40-28॥

Translation

Then, victorious in spirit and having overcome fatigue, Sugriva leaped into the sky. Ravana remained standing right there, deceived by the King of the Monkeys.

हिंदी अनुवाद

तब थकान पर विजय प्राप्त कर चुके और विजयी भाव वाले सुग्रीव आकाश में उछल पड़े। रावण वहीं खड़ा रह गया और वानरराज ने उसे (चकमा देकर) ठग लिया।


English Commentary

Recognizing that battling Maya in a restricted space was unwise, Sugriva strategically disengaged. Described as 'Jitakashi' (appearing victorious), he claims the moral and psychological victory by infiltrating Ravana's stronghold and escaping unharmed. Ravana is left 'Vanchitah' (deceived/thwarted), standing alone as his opponent outmaneuvered him.

हिंदी टीका

सुग्रीव ने देखा कि माया का सामना करना यहाँ बुद्धिमानी नहीं है, इसलिए वे चतुराई से वहाँ से हट गए। 'जितकाशी' (विजयी जैसा दिखने वाला) शब्द यह बताता है कि नैतिक रूप से जीत सुग्रीव की हुई है क्योंकि उन्होंने रावण को उसके ही घर में घुसकर चुनौती दी और सुरक्षित वापस आ गए। रावण 'वञ्चित' यानी ठगा हुआ रह गया।