Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 46SHLOKA: 30
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 46

सर्वाणि चाङ्गोपाङ्गानि सुग्रीवं भयमाविशत् ।
तमुवाच परित्रस्तं वानरेन्द्रं विभीषणः ॥६-४६-३०॥

sarvāṇi cāṅgopāṅgāni sugrīvaṃ bhayamāviśat |
tamuvāca paritrastaṃ vānarendraṃ vibhīṣaṇaḥ ॥6-46-30॥

Translation

Seeing all their limbs (pierced by arrows), fear entered the mind of Sugriva. Then Vibhishana spoke to the terrified King of Vanaras, Sugriva—

हिंदी अनुवाद

उनके सभी अंगों को (बाणों से बिंधा) देखकर सुग्रीव के मन में भय समा गया। तब भयभीत वानरराज सुग्रीव से विभीषण ने कहा—


English Commentary

Sugriva's fear is natural, as he views Shri Rama primarily as a friend. Here, Vibhishana emerges as an enlightened guide. He knows that in a crisis, a commander's resolve must not break. Vibhishana's calm serves as a pillar of support against Sugriva's agitation.

हिंदी टीका

सुग्रीव का भय स्वाभाविक है, क्योंकि वे श्री राम को केवल एक मित्र के रूप में देख रहे हैं। यहाँ विभीषण एक प्रज्ञावान मार्गदर्शक के रूप में उभरते हैं। वे जानते हैं कि संकट के समय सेनापति का धैर्य नहीं टूटना चाहिए। विभीषण की शांति सुग्रीव की व्याकुलता के विपरीत एक संबल का कार्य करती है।