Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 50SHLOKA: 15
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 50

इमौ तौ सत्त्वसम्पन्नौ विक्रान्तौ प्रियसंयुगौ ।
इमामवस्थां गमितौ राक्षसैः कूटयोधिभिः ॥६-५०-१५॥

imau tau sattvasaṃpannau vikrāntau priyasaṃyugau |
imāmavasthāṃ gamitau rākṣasaiḥ kūṭayodhibhiḥ ॥6-50-15॥

Translation

(Vibhishana said) 'These are those two brothers, endowed with strength/virtue, valiant and fond of battle; the deceitfully fighting demons have reduced them to this state.'

हिंदी अनुवाद

(विभीषण बोले) ये वे ही दोनों भाई हैं जो सत्त्वगुण संपन्न, पराक्रमी और युद्ध के प्रेमी हैं; कूटयुद्ध (छल) करने वाले राक्षसों ने इन्हें इस अवस्था में पहुँचा दिया है।


English Commentary

Vibhishana knows it was impossible to defeat Shri Rama and Lakshmana in a righteous battle. Their defeat was possible only through 'Kuta-yuddha' (deceitful warfare). This expresses both his faith and his outrage.

हिंदी टीका

विभीषण जानते हैं कि धर्मयुद्ध में श्री राम-लक्ष्मण को हराना असंभव था। उनकी हार केवल 'कूटयुद्ध' (छल) से ही संभव थी। यह उनके विश्वास और आक्रोश दोनों को व्यक्त करता है।