Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 59SHLOKA: 97
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 59

तमाह सौमित्रिरविस्मयानो गर्जन्तमुद्वृत्तसिताग्रदंष्ट्रम् ।
राजन्न गर्जन्ति महाप्रभावा विकत्थसे पापकृतां वरिष्ठ ॥६-५९-९७॥

rājanna garjanti mahāprabhāvā vikatthase pāpakṛtāṃ variṣṭha |
jānāmi vīryaṃ tava rākṣasendra balaṃ pratāpaṃ ca parākramaṃ ca ॥6-59-97॥

Translation

O King! Those of great power do not roar. O Best of Sinners! You are boasting. O Lord of Rakshasas! I know your valor, strength, glory, and prowess.

हिंदी अनुवाद

हे राजन! महाप्रभावशाली लोग गर्जना नहीं करते। हे पापियों में श्रेष्ठ! तुम व्यर्थ बकवास कर रहे हो। हे राक्षसेन्द्र! मैं तुम्हारे वीर्य, बल, प्रताप और पराक्रम को जानता हूँ।


English Commentary

Lakshmana calls Ravana 'papakritam varishtha' (greatest among sinners). He dismisses Ravana's noise as 'vikatthana' (boasting). By stating he knows Ravana's power, he implies he has measured it and found it wanting compared to the power of Dharma. True power ('mahaprabhava') does not need to advertise itself.

हिंदी टीका

लक्ष्मण रावण को 'पापकृतां वरिष्ठ' (पापियों में श्रेष्ठ) कहते हैं—यह एक तीखा व्यंग्य है। वे पुनः दोहराते हैं कि वे रावण की शक्ति को जानते हैं, जिसका अर्थ है कि वे जानते हैं कि रावण अधर्म के बल पर लड़ रहा है, जो अंततः निर्बल होता है। 'महाप्रभावा' (महान प्रभाव वाले) शांत रहते हैं, जैसे गहरा समुद्र।