Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 60SHLOKA: 45
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 60

ततो गुरुतरं यत्नं दारुणं समुपाक्रमन् ।
अश्वानुष्ट्रान् खरान्नागान् जघ्नुर्दण्डकशाङ्कुशैः ॥६-६०-४५॥

tato gurutaraṃ yatnaṃ dāruṇaṃ samupākraman |
aśvānuṣṭrān kharānnāgān jaghnurdaṇḍakaśāṅkuśaiḥ ॥6-60-45॥

Translation

...they initiated a much heavier and severer effort. They beat horses, camels, donkeys, and elephants with sticks, whips, and goads.

हिंदी अनुवाद

...उन्होंने और भी भारी तथा दारुण (कठोर) यत्न आरम्भ किया। उन्होंने घोड़ों, ऊंटों, गधों और हाथियों को डंडों, कोड़ों और अंकुशों से पीटा (ताकि वे कुम्भकर्ण पर दौड़ें/चिल्लाएं)।


English Commentary

Now they use animals. Beating the beasts to make them scream and stampede creates chaos and vibration, hoping to wake him. This is the height of cruelty.

हिंदी टीका

अब वे जानवरों का उपयोग करते हैं। पशुओं को पीटने से उनकी चीत्कार और भागदौड़ से जो कोलाहल और कंपन होगा, उससे शायद कुम्भकर्ण जागे। यह क्रूरता की हद है।