Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 60SHLOKA: 91
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 60

कुम्भकर्णस्तु दुर्धर्षो भ्रातुराज्ञाय शासनम् ।
तथेत्युक्त्वा महाबाहुः शयनादुत्पपात ह ॥६-६०-९१॥

kumbhakarṇastu durdharṣo bhrāturājñāya śāsanam |
tathetyuktvā mahābāhuḥ śayanādutpapāta ha ॥6-60-91॥

Translation

The invincibe and mighty-armed Kumbhakarna, knowing his brother's command, said 'So be it' and sprang up from his bed.

हिंदी अनुवाद

दुर्धर्ष (जिसे दबाना कठिन हो) और महाबाहु कुम्भकर्ण भाई की आज्ञा जानकर, 'तथा' (ठीक है) कहकर शय्या से कूद पड़ा (उठ गया)।


English Commentary

Immediate compliance. Kumbhakarna, despite his massive lethargy, is 'durdharsha' (invincible/unstoppable) when motivated. He springs from bed, showing eagerness to serve Ravana. This reinforces the bond between the brothers despite their differing moral compasses.

हिंदी टीका

कुम्भकर्ण की तत्परता। भाई की आज्ञा मिलते ही वह तुरंत तैयार हो गया। 'उत्पपात' (कूद पड़ा) शब्द उसके विशाल शरीर की फुर्ती को दर्शाता है। वह आलस्य छोड़कर कर्तव्य के लिए सन्नद्ध हो गया।