Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 63SHLOKA: 24
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 63

विभ्रमाच्चित्तमोहाद्वा बलवीर्याश्रयेण वा ।
नाभिपन्नमिदानीं यद्व्यर्थास्तस्य पुनः कथाः ॥६-६३-२४॥

vibhramāccittamohādvā balavīryāśrayeṇa vā |
nābhipannamidānīṃ yadvyarthāstasya punaḥ kathāḥ ॥6-63-24॥

Translation

Whether due to error, delusion of mind, or reliance on strength and valor, what has not been done correctly cannot be changed now. Discussing it again is useless.

हिंदी अनुवाद

भ्रम से, चित्त के मोह से, अथवा बल और वीर्य के आश्रय (घमंड) से, जो (होना था) वह अब नहीं हुआ (बदला जा सकता)। उसकी बातें (चर्चा) फिर करना व्यर्थ है।


English Commentary

Ravana implicitly admits his mistake (error/delusion) but refuses to dwell on the past, focusing instead on the present crisis. He is pragmatic—what's done is done.

हिंदी टीका

रावण अपनी गलती को दबे स्वर में स्वीकारता तो है (भ्रम/मोह), लेकिन वह अतीत में जीने के बजाय वर्तमान संकट पर ध्यान केंद्रित करना चाहता है। वह व्यावहारिक है—जो हो गया, सो हो गया।