Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 66SHLOKA: 34
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 66

ऋषभशरभमैन्दधूम्रनीलाः कुमुदसुषेणगवाक्षरम्भताराः ।
द्विविदपनसवायुपुत्रमुख्यास्त्वरिततराभिमुखं रणं प्रयाताः ॥६-६६-३४॥

ṛṣabhaśarabhamaindadhūmranīlāḥ kumudasuṣeṇagavākṣarambhatārāḥ |
dvividapanasavāyuputramukhyāstvaritatarābhimukhaṃ raṇaṃ prayātāḥ ॥6-66-34॥

Translation

Rishabha, Sharabha, Mainda, Dhumra, Nila, Kumuda, Sushena, Gavaksha, Rambha, Tara, Dvivida, Panasa, and the son of the Wind (Hanuman) and other chiefs marched very quickly towards the battle.

हिंदी अनुवाद

ऋषभ, शरभ, मैन्द, धूम्र, नील, कुमुद, सुषेण, गवाक्ष, रम्भ, तार, द्विविद, पनस और वायुपुत्र हनुमान आदि मुख्य वानर बहुत शीघ्रता से रणभूमि की ओर बढ़े।


English Commentary

This is the counter-attack. The chief heroes of the army now march together to confront Kumbhakarna. Hanuman's name appears at the end, hinting at his decisive role.

हिंदी टीका

यह प्रतिआक्रमण है। सेना के मुख्य वीर अब कुम्भकर्ण का सामना करने के लिए एक साथ आगे बढ़ते हैं। हनुमान जी का नाम अंत में है जो उनकी निर्णायक भूमिका का संकेत देता है।