Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 67SHLOKA: 40
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 67

यथा शुष्कान्यरण्यानि ग्रीष्मे दहति पावकः ।
तथा वानरसैन्यानि कुम्भकर्णो विनिर्दहत् ॥६-६७-४०॥

yathā śuṣkānyaraṇyāni grīṣme dahati pāvakaḥ |
tathā vānarasainyāni kumbhakarṇo vinirdahat ॥6-67-40॥

Translation

Just as fire burns down dry forests in summer, Kumbhakarna was completely consuming (destroying) the Vanara armies.

हिंदी अनुवाद

जैसे ग्रीष्म ऋतु में अग्नि सूखे वनों को जला डालती है, वैसे ही कुम्भकर्ण वानर सेनाओं को पूरी तरह दग्ध (नष्ट) कर रहा था।


English Commentary

Comparing the Vanara army to a dry forest ('Shuska Aranya') illustrates their helpless state. Kumbhakarna's assault is like fire, against which a dry forest has no defense. This metaphor clarifies the speed and completeness of the destruction. For the Vanara host, no natural refuge remained.

हिंदी टीका

वानर सेना की तुलना सूखे वन (शुष्क अरण्य) से करना उनकी असहाय अवस्था को दर्शाता है। कुम्भकर्ण का प्रहार अग्नि की भांति है जिसके सामने सूखे वन के पास बचने का कोई उपाय नहीं होता। यह उपमा संहार की गति और उसकी सम्पूर्णता को स्पष्ट करती है। वानर सेना के लिए अब कोई प्राकृतिक ओट शेष नहीं बची थी।