Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 67SHLOKA: 56
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 67

पातिताश्च त्वया वीराः कृतं कर्म सुदुष्करम् ।
भक्षितानि च सैन्यानि प्राप्तं ते परमं यशः ॥६-६७-५६॥

pātitāśca tvayā vīrāḥ kṛtaṃ karma suduṣkaram |
bhakṣitāni ca sainyāni prāptaṃ te paramaṃ yaśaḥ ॥6-67-56॥

Translation

You have struck down many heroes and performed an exceedingly difficult feat. You have devoured our forces and thus attained great fame.

हिंदी अनुवाद

तुमने हमारे अनेक वीरों को गिरा दिया है और अत्यंत कठिन कार्य कर दिखाया है। तुमने हमारी सेना का भक्षण किया है और इस प्रकार तुमने महान यश प्राप्त कर लिया है।


English Commentary

Sugriva mixes irony with truth here. He acknowledges Kumbhakarna's prowess to perhaps bait him further into hubris. Calling it 'Paramam Yashah' (great fame) is a bitter mockery, as devouring the innocent is a disgrace, not glory. Sugriva's speech reflects his diplomatic and strategic acumen.

हिंदी टीका

सुग्रीव यहाँ व्यंग्य और सत्य का मिश्रण कर रहे हैं। वे कुम्भकर्ण के पराक्रम को स्वीकार करते हैं ताकि उसे और अधिक अहंकार में डाल सकें या उसे उकसा सकें। 'परमं यशः' कहना यहाँ एक कड़वा उपहास है, क्योंकि निर्दोषों का भक्षण करना यश नहीं बल्कि कलंक है। सुग्रीव की यह वाणी उनकी कूटनीतिक सूझबूझ को दर्शाती है।