Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 68SHLOKA: 13
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 68

पतितो यं समाश्रित्य न बिभेमि सुरासुरात् ।
कथमेवंविधो वीरो देवदानवदर्पहा ॥६-६८-१३॥

patito yaṃ samāśritya na bibhemi surāsurāt |
kathamevaṃvidho vīro devadānavadarpahā ॥6-68-13॥

Translation

...has fallen. Relying on whom I did not fear gods or demons, how has such a hero, the destroyer of the pride of gods and Danavas, (fallen)?

हिंदी अनुवाद

...गिर पड़ा है। जिसका आश्रय लेकर मैं देवताओं और असुरों से भी नहीं डरता था, वह देव और दानवों का दर्प हरने वाला ऐसा वीर कैसे (मर गया)?


English Commentary

Ravana reminisces about the security Kumbhakarna provided. His fearlessness against 'sura-asurat' (gods and demons) was derived from his brother's strength. The question 'Katham?' (How?) signifies his disbelief that such a seemingly invincible force could be extinguished.

हिंदी टीका

रावण को विश्वास नहीं हो रहा है। वह याद करता है कि कुम्भकर्ण के भरोसे ही उसने पूरी दुनिया को चुनौती दी थी। 'न बिभेमि' (मैं नहीं डरता था)—यह अभय कुम्भकर्ण के कारण था। आज वह सुरक्षा कवच टूट गया है।