Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 71SHLOKA: 10
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 71

ततो ऽतिकायं काकुत्स्थो रथस्थं पर्वतोपमम् ।
ददर्श धन्विनं दूराद्गर्जन्तं कालमेघवत् ॥६-७१-१०॥

tato'tikāyaṃ kākutstho rathasthaṃ parvatopamam |
dadarśa dhanvinaṃ dūrādgarjantaṃ kālameghavat ॥6-71-10॥

Translation

Then Kakutstha (Shri Rama) saw from afar Atikaya seated in his chariot, resembling a mountain, holding a bow, and roaring like a cloud of dissolution (Kala-megha).

हिंदी अनुवाद

तब काकुत्स्थ (श्री राम) ने दूर से ही रथ पर बैठे, पर्वत के समान, धनुषधारी और प्रलयकालीन मेघ की तरह गर्जना करते हुए अतिकाय को देखा।


English Commentary

Shri Rama spots the threat. The description reinforces Atikaya's menacing presence—mountainous and roaring like a storm cloud. Shri Rama observes him from a distance ('durat'), assessing the new challenger entering the fray.

हिंदी टीका

श्री राम ने शत्रु को देखा। अतिकाय का वर्णन 'पर्वतोपमम्' (पहाड़ जैसा) और 'कालमेघवत्' (प्रलय के बादल जैसा) है। श्री राम की दृष्टि उस पर पड़ी, जो अब तक अजेय प्रतीत हो रहा था। यह नायक और प्रतिनायक के बीच दृष्टि-संपर्क का क्षण है।