Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 72SHLOKA: 1
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 72

अतिकायं हतं श्रुत्वा लक्ष्मणेन महौजसा ।
उद्वेगमगमद्राजा वचनं चेदमब्रवीत् ॥६-७२-१॥

atikāyaṃ hataṃ śrutvā lakṣmaṇena mahaujasā |
udvegamagamadrājā vacanaṃ cedamabravīt ॥6-72-1॥

Translation

Upon hearing that Atikaya had been slain by the highly energetic Shri Lakshmana, King Ravana became deeply agitated and spoke these words.

हिंदी अनुवाद

महातेजस्वी श्री लक्ष्मण के द्वारा अतिकाय के मारे जाने का समाचार सुनकर राजा रावण अत्यंत उद्विग्न (व्याकुल) हो गया और उसने यह वचन कहा।


English Commentary

Atikaya was one of Ravana's most formidable and beloved sons. His death served as both a personal and strategic blow to Ravana. The king's 'udvega' (agitation) marks the beginning of the collapse of his hubris. The fact that Shri Lakshmana slew Atikaya proves that the brilliance of the protectors of Dharma is capable of incinerating any demonic force. Ravana is now beginning to confront the reality of his impending defeat.

हिंदी टीका

अतिकाय रावण का अत्यंत प्रिय और पराक्रमी पुत्र था। उसकी मृत्यु रावण के लिए एक व्यक्तिगत और सामरिक वज्रपात के समान थी। यहाँ रावण का 'उद्वेग' उसके उस अहंकार के टूटने की शुरुआत है जो अब तक स्वयं को अजेय मानता था। श्री लक्ष्मण जी द्वारा अतिकाय का वध यह सिद्ध करता है कि धर्म के रक्षकों का तेज किसी भी आसुरी शक्ति को भस्म करने में सक्षम है। राजा रावण अब अपनी हार की संभावना को प्रत्यक्ष देख रहा है।