Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 8SHLOKA: 12
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 8

इदम् ममापरम् वाक्यम् शृणु राजन्यदीच्चसि ।
उपायकुशलो ह्येव जयेच्चत्रुनतन्द्रितः ॥६-८-१२॥

idaṃ mamāparaṃ vākyaṃ śṛṇu rājan yadīcchasi । upāyakuśalā hyevaṃ jayecchatrūnatandritaḥ ॥6-8-12॥

Translation

'Hear this other word/plan of mine, O King, if you wish. For one who is skilled in stratagems and vigilant can conquer enemies in this way.'

हिंदी अनुवाद

'हे राजन! यदि आप चाहें तो मेरी यह दूसरी बात (योजना) भी सुनिए। क्योंकि जो उपाय (नीति) में कुशल और आलस्य रहित होता है, वह इस प्रकार शत्रुओं को जीत सकता है।'


English Commentary

Vajradamshtra's cunning. He offers an alternative to brute force: 'Upaya' (stratagem/trickery). He positions himself as 'upayakushala' (skilled in tricks), appealing to Ravana's love for Maya (illusion).

हिंदी टीका

वज्रदंष्ट्र की 'प्लान बी' (Plan B)। बाहुबल के अलावा वह 'उपाय' (छल-कपट/Stratagem) में भी कुशल है। वह रावण को एक धूर्त योजना सुनाने जा रहा है।