Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 82SHLOKA: 17
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 82

प्रगृहीतायुधः क्रुद्धः परानभिमुखो ययौ ।
स शरौघानवसृजन् स्वसैन्येनाभिसंवृतः ॥६-८२-१७॥

pragṛhītāyudhaḥ kruddhaḥ parānabhimukho yayau |
sa śaraughānavasṛjan svasainyenābhisarṃvṛtaḥ ॥6-82-17॥

Translation

Filled with rage and seizing his weapons, he advanced toward the enemies. Surrounded by his army, he began discharging volleys of arrows.

हिंदी अनुवाद

क्रोधित होकर और शस्त्र लेकर वह शत्रुओं के सम्मुख बढ़ा। अपनी सेना से घिरा हुआ वह बाणों के समूहों की वर्षा करने लगा।


English Commentary

Indrajit resumed missile warfare. His rage was a response to the Vanaras' retaliation. The use of 'Sharaughan' (masses of arrows) proves his intent to control the monkeys' numbers through the velocity of his archery. He stood as a shield for his army to help them regroup, demonstrating his proficiency in battlefield tactics.

हिंदी टीका

इन्द्रजित ने अब पुनः अस्त्र-युद्ध आरम्भ किया। उसका क्रोध वानरों के प्रतिशोध का उत्तर था। 'शरौघान्' (बाणों के समूह) का प्रयोग यह सिद्ध करता है कि वह वानरों की संख्या को बाणों के वेग से नियंत्रित करना चाहता था। वह अपनी सेना को पुनः संगठित करने के लिए स्वयं ढाल बनकर खड़ा हो गया। यह उसकी युद्ध-निपुणता का परिचायक है।