Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 93SHLOKA: 52
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 93

अथवा तौ नरव्याघ्रौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
मन्निमित्तमनार्येण समरे ऽद्य निपातितौ ॥६-९३-५२॥

athavā tau naravyāghrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
mannimittamanāryeṇa samare 'dya nipātitau ॥6-93-52॥

Translation

"Or perhaps, those two tigers among men, the brothers Shri Rama and Lakshmana, have been killed in battle today by this ignoble one for my sake."

हिंदी अनुवाद

अथवा, (ऐसा भी हो सकता है कि) वे दोनों पुरुषव्याघ्र भाई श्री राम और लक्ष्मण आज युद्ध में मेरे कारण इस अनार्य (रावण) द्वारा मार दिए गए हों।


English Commentary

Sita's fear shifts from her own death to the safety of Shri Rama and Lakshmana. She fears the worst—that Ravana is here because he has already won. The term 'anāryeṇa' (by the un-noble one) contrasts Ravana's nature with the 'tigers among men'. The thought that they died 'for her sake' burdens her conscience.

हिंदी टीका

सीता को दूसरा भयानक विचार आता है—शायद श्री राम और लक्ष्मण मारे गए हैं, इसलिए रावण अब उन्हें मारने आया है। 'मन्निमित्तम्' (मेरे कारण) शब्द उनका आत्म-दोष (guilt) प्रकट करता है। वे रावण को 'अनार्य' (नीच) कहती हैं। यह शंका उनके लिए अपनी मृत्यु से अधिक कष्टदायी है।