Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 94SHLOKA: 34
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 94

ते हताश्वा हतरथाः शान्ता विमथितध्वजाः ।
अभिपेतुः पुरीं लङ्कां हतशेषा निशाचराः ॥६-९४-३४॥

te hatāśvā hatarathāḥ śāntā vimathitadhvajāḥ |
abhipetuḥ purīṃ laṅkāṃ hataśeṣā niśācarāḥ ॥6-94-34॥

Translation

With their horses killed, chariots destroyed, subdued and their flags crushed, the surviving night-wanderers fled towards the city of Lanka.

हिंदी अनुवाद

जिनके घोड़े मारे गए, रथ नष्ट हो गए, जो शांत (हताश) हो चुके थे और जिनकी ध्वजाएँ कुचल दी गई थीं, वे बचे-खुचे राक्षस लंका पुरी की ओर भाग खड़े हुए।


English Commentary

The aftermath of the carnage. The survivors are described as broken forces—demoralized ('shanta' - silenced/subdued) and stripped of their military pride (crushed flags). The retreat to Lanka signifies a complete rout. The once-aggressive army is now reduced to a fleeing mob seeking safety behind city walls.

हिंदी टीका

युद्ध का समापन शत्रुओं के पलायन से हुआ। जो जीवित बचे थे, वे पूरी तरह हताश और साधनहीन (रथ-घोड़े विहीन) थे। उनका अहंकार टूट चुका था ('शांता')। लंका, जो उनका अभेद्य दुर्ग था, अब उनका एकमात्र सहारा बचा था। यह रावण के लिए एक और करारी हार थी।