Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 96SHLOKA: 2
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 96

स तु दीर्घं विनिश्वस्य मुहूर्तं ध्यानमास्थितः ।
बभूव परमक्रुद्धो रावणो भीमदर्शनः ॥६-९६-२॥

sa tu dīrghaṃ viniśvasya muhūrtaṃ dhyānamāsthitaḥ |
babhūva paramakruddho rāvaṇo bhīmadarśanaḥ ॥6-96-2॥

Translation

Sighing deeply and reflecting for a moment, Ravana became exceedingly enraged and assumed a terrifying appearance.

हिंदी अनुवाद

वह रावण एक क्षण तक गहरी लंबी साँस लेकर ध्यान में मग्न हो गया और फिर वह अत्यंत भयंकर दिखने वाला और महाक्रोधी हो उठा।


English Commentary

Ravana's 'meditation' here is not spiritual but a manifestation of his strategic malice and vengeful thoughts. His deep sighing indicates the smoldering fire of rage within. The transformation into a 'terrifying' form signifies his readiness for a final, desperate stand against the forces of Dharma.

हिंदी टीका

रावण का 'ध्यान' यहाँ कोई आध्यात्मिक क्रिया नहीं, बल्कि प्रतिशोध की योजना है। लंबी श्वास उसके भीतर सुलगती अग्नि का सूचक है। 'भीमदर्शनः' होना उसके उस राक्षसी रूप को प्रकट करता है जो अब अंतिम विनाश के लिए तैयार है। यह श्लोक रावण के मानसिक संताप के क्रोध में बदलने की प्रक्रिया को दर्शाता है।