Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 96SHLOKA: 21
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 96

कल्प्यतां मे रथः शीघ्रं क्षिप्रमानीयतां धनुः ।
अनुप्रयान्तु मां सर्वे ये ऽवशिष्टा निशाचराः ॥६-९६-२१॥

kalpyatāṃ me rathaḥ śīghraṃ kṣipramānīyatāṃ dhanuḥ |
anuprayāntu māṃ sarve ye 'vaśiṣṭā niśācarāḥ ॥6-96-21॥

Translation

Prepare my chariot quickly, bring my bow at once, and let all the remaining night-stalkers follow me.

हिंदी अनुवाद

मेरा रथ शीघ्र तैयार करो, मेरा धनुष तुरंत लाओ और जो भी निशाचर शेष बचे हैं, वे सब मेरे पीछे चलें।


English Commentary

Ravana's command marks the beginning of his personal intervention. The phrase 'those who are remaining' is a grim admission that the majority of Lanka's forces have already perished. He is now entering his final struggle for existence. Ravana appears as a general who sees defeat looming yet refuses to surrender his pride.

हिंदी टीका

रावण का यह आदेश उसके व्यक्तिगत नेतृत्व का आरम्भ है। 'ये अवशिष्टाः' (जो शेष बचे हैं) शब्द यह स्वीकार करते हैं कि लंका की अधिकांश सेना नष्ट हो चुकी है। अब वह अपने अस्तित्व की अंतिम लड़ाई लड़ने जा रहा है। यहाँ रावण एक ऐसे सेनापति के रूप में है जो हार को सामने देख रहा है, फिर भी झुकने को तैयार नहीं है।