Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 96SHLOKA: 49
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 96

निकृत्तशिरसः केचिद्रावणेन वलीमुखाः ।
केचिद्विच्छिन्नहृदयाः केचिच्छ्रोत्रविवर्जिताः ॥६-९६-४९॥

nikṛttaśirasaḥ kecidrāvaṇena valīmukhāḥ |
kecidvicchinnahṛdayāḥ kecicchrotravivarjitāḥ ॥6-96-49॥

Translation

Some monkeys had their heads severed by Ravana, some had their hearts split apart, and some were deprived of their ears.

हिंदी अनुवाद

रावण द्वारा कुछ वानरों के सिर काट दिए गए, कुछ के हृदय विदीर्ण हो गए और कुछ के कान भी (बाणों से) काट दिए गए।


English Commentary

The horror of Ravana's strikes is vivid here. He was not just killing warriors but mutilating them. The term 'vicchinna-hridayah' (split-hearted) denotes the lethal depth of his archery. For the Vanara army, this was the first terrifying experience of Ravana's direct wrath, where their physical strength faltered before his celestial missiles.

हिंदी टीका

रावण के प्रहारों की विभीषिका यहाँ स्पष्ट है। वह केवल योद्धाओं को मार नहीं रहा था, बल्कि उन्हें 'विद्रूप' (विकृत) भी कर रहा था। 'विच्छिन्न-हृदयाः' शब्द प्रहार की गहराई और मारक क्षमता को सूचित करते हैं। वानर सेना के लिए यह रावण के साक्षात् क्रोध का प्रथम भयावह अनुभव था, जहाँ उनकी शारीरिक शक्ति रावण के अस्त्रों के सामने विफल हो रही थी।