Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 98SHLOKA: 15
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 98

तां तु भिन्नां शिलां दृष्ट्वा सुग्रीवः क्रोधमूर्च्छितः ।
सालमुत्पाट्य चिक्षेप राक्षसे रणमूर्धनि ॥६-९८-१५॥

tāṃ tu bhinnāṃ śilāṃ dṛṣṭvā sugrīvaḥ krodhamūrcchitaḥ |
sālamutpāṭya cikṣepa rākṣase raṇamūrdhani ॥6-98-15॥

Translation

Seeing that rock shattered, Sugriva became overwhelmed with anger. Uprooting a Sal tree, he hurled it at the Rakshasa in the forefront of the battle.

हिंदी अनुवाद

उस शिला को टूटी हुई देखकर सुग्रीव क्रोध से मूर्छित (व्याकुल) हो उठे और रणभूमि में एक साल का वृक्ष उखाड़कर राक्षस पर फेंका।


English Commentary

When one attempt fails, a warrior chooses another method. Sugriva's anger escalated ('krodhamurcchita'). With the rock failing, he resorted to vegetation (a Sal tree). The use of immediate resources is central to the monkeys' fighting style.

हिंदी टीका

जब एक प्रयास विफल होता है, तो योद्धा दूसरा मार्ग चुनता है। सुग्रीव का क्रोध बढ़ गया ('क्रोधमूर्छित')। पत्थर के विफल होने पर उन्होंने वनस्पति (साल वृक्ष) का आश्रय लिया। वानरों की युद्ध शैली में तात्कालिक संसाधनों का प्रयोग प्रमुख है।